Agencija za sigurnost hrane Bosne i Hercegovine dostavila je nadležnoj službi Evropske komisije zahtjev za registraciju „Gatačkog kajmaka iz mješine“ oznakom porijekla na nivou Evropske unije. Zahtjev je prihvaćen i u skladu s procedurama Evropske komisije objavljen u Unijinom registru geografskih oznaka (eAmbrosia) 11. septembra 2025. godine.
„Gatački kajmak iz mješine“ prethodno je registriran u Bosni i Hercegovini u skladu sa Pravilnikom o sistemima kvaliteta za prehrambene proizvode, što je bio preduslov za podnošenje zahtjeva za registraciju na nivou Evropske unije. To je, uz „Ekstra djevičansko maslinovo ulje Hercegovine“, drugi proizvod iz Bosne i Hercegovine koji je u proceduri registracije oznake porijekla na nivou EU.
Nakon prihvaćanja i objave zahtjeva, Evropska komisija ispituje zahtjev za registraciju, te provjera da li zahtjev sadržava neophodne informacije. U sklopu ispitivanja zahtjeva, Komisija od podnosioca zahtjeva može zatražiti sve potrebne dodatne informacije ili izmjenu zahtjeva, što može utjecati na trajanje postupka.
„Gatački kajmak iz mješine“ dobija se zrenjem u ovčijoj mješini od termički obrađenog kravljeg mlijeka gatačkog autohtonog goveda. Proizvodi se od punomasnog kravljeg mlijeka bez dodavanja zgušnjivača, aroma i starter kulture, a jedini dozvoljeni dodatak je kuhinjska sol. Odlikuje se visokim sadržajem suhe materije, preko 70%, i sadržajem mliječne masti u suhoj materiji koja u gotovom proizvodu ne može biti manja od 85%, što proizvodu daje ujednačenu mazivu konzistenciju.
Proizvodnja „Gatačkog kajmaka iz mješine“ duboko je ukorijenjena u kulturi i tradiciji gatačke općine, što potvrđuju usmena predanja ovog kraja, muzejski primjerci oruđa korištenog u proizvodnji kajmaka, guslarske pjesme i pripovijetke. Prvi pisani podaci o autohtonim mliječnim proizvodima Balkana potječu s kraja XIX. vijeka, a o proizvodnji „Gatačkog kajmaka iz mješine“ s početka XX. vijeka. Autohtona proizvodnja ovog kajmaka zadržala se do danas u malim planinskim gazdinstvima gatačke općine i predstavlja nematerijalno kulturno naslijeđe stanovništva ovog kraja. Detaljnije informacije možete pročitati u proizvođačkoj specifikaciji.
Podsjetimo, registracijom oznake geografskog porijekla „Livanjskog sira“ na nivou Evropske unije, Bosna i Hercegovina je u novembru 2024. godine postala prva zemlja u procesu pristupanja EU iz našeg regiona koja ima prehrambeni proizvod upisan u registar oznaka geografskog porijekla Evropske unije.
